Making of i backstage z planu zdjęciowego – dlaczego warto nagrywać kulisy produkcji?

Film reklamowy może powstawać przez kilka dni, a widz zobaczy z tego finalnie 30 sekund. Tymczasem dla social mediów równie interesujące jak gotowy materiał bywają jego kulisy: budowanie scenografii, ustawianie światła, praca operatora, przygotowanie aktora, pierwszy klaps czy moment, w którym na monitorze pojawia się właściwe ujęcie.

Dlatego making of i backstage z planu zdjęciowego coraz częściej nie są jedynie pamiątką z produkcji, ale osobnym materiałem marketingowym. Dobrze zaplanowany BTS pozwala wykorzystać jeden dzień zdjęciowy do stworzenia dodatkowych treści na LinkedIn, Instagram, TikTok, YouTube Shorts, stronę internetową czy komunikację employer brandingową.

W skrócie:

• BTS dokumentuje to, co naprawdę dzieje się za kamerą.
• Making of jest zwykle bardziej uporządkowaną historią pokazującą, jak powstała produkcja.
• Z jednego planu można przygotować kilka lub kilkanaście krótkich materiałów.
• Najlepiej, gdy backstage realizuje osoba, która nie jest odpowiedzialna za główne zdjęcia.
• Nie wszystko powinno trafić do BTS – warto wcześniej ustalić kwestie poufności, wizerunku i embargo.

Czym właściwie różni się BTS od making of?

Określenia backstage, BTS (behind the scenes) i making of często stosowane są zamiennie, ale można między nimi wskazać praktyczną różnicę.

• Backstage / BTS – bardziej spontaniczne kulisy produkcji: krótkie momenty z planu, przygotowania, ekipa przy pracy, detale sprzętu, reakcje ludzi i sytuacje, których nie zobaczymy w gotowym filmie.
• Making of – bardziej świadomie zbudowany materiał opowiadający, jak powstał film, reklama, sesja czy kampania. Może zawierać wypowiedzi ekipy, fragmenty procesu i zestawienie „plan kontra efekt końcowy”.

W praktyce podczas jednej realizacji warto nagrywać materiał w taki sposób, aby później można było stworzyć zarówno krótkie klipy BTS, jak i pełniejszy making of.

Dlaczego kulisy produkcji są interesujące dla odbiorców?

Gotowa reklama pokazuje efekt. Backstage pokazuje natomiast ludzi, decyzje, pracę i proces, które do tego efektu doprowadziły. To zupełnie inny rodzaj historii. Ma to szczególne znaczenie w komunikacji B2B. Analizy LinkedIn dotyczące materiałów wideo wskazują, że treści pokazujące prawdziwych ludzi, autentyczne emocje i nieinscenizowane momenty mogą angażować odbiorców mocniej niż materiały wyglądające na bardzo mocno wyreżyserowane. LinkedIn wymienia też sceny zza kulis jako jeden z formatów pozwalających firmom pokazywać bardziej ludzką stronę marki.

Podobnie TikTok w swoich materiałach dla firm wprost wskazuje kulisy produkcji jako pomysł na content i podpowiada, aby przy już zaplanowanej sesji fotograficznej, filmie lub reklamie wykorzystać obecność ekipy do zarejestrowania dodatkowych, nieformalnych materiałów zza kulis.

Co daje firmie nagrywanie backstage?

• Więcej treści z jednego budżetu produkcyjnego. Skoro ekipa, aktorzy, lokacja i scenografia już znajdują się na planie, warto wykorzystać ten czas również do stworzenia materiałów dodatkowych.
• Content do social mediów. Z planu mogą powstać krótkie pionowe klipy, Reels, Shorts, Stories, posty na LinkedIn i materiały zapowiadające premierę kampanii.
• Bardziej ludzki obraz firmy. Odbiorca widzi nie tylko gotowy komunikat marketingowy, ale również ludzi, którzy stoją za projektem.
• Materiał dla agencji i partnerów. BTS może pokazać skalę produkcji, organizację planu i sposób pracy zespołu.
• Employer branding. Kulisy pozwalają pokazać pracowników w prawdziwej sytuacji zamiast kolejnego pozowanego zdjęcia zespołu.
• Dokumentację projektu. W przypadku większych kampanii making of może stać się częścią case study, prezentacji dla klienta albo podsumowania projektu.

Co warto nagrywać na planie? 15 ujęć, które zwykle się przydają

Dobry backstage nie polega na filmowaniu wszystkiego bez przerwy. Lepiej szukać krótkich momentów, które same w sobie coś opowiadają.

1. Pustą lokację przed rozpoczęciem pracy,
2. Wnoszenie sprzętu i budowanie planu,
3. Ustawianie świateł,
4. Przygotowanie kamery i wymianę obiektywów,
5. Charakteryzację lub przygotowanie bohatera,
6. Ostatnie poprawki scenografii,
7. Klaps filmowy lub rozpoczęcie ujęcia,
8. Operatora podczas pracy,
9. Obraz widoczny na monitorze reżyserskim,
10. Reakcję klienta lub reżysera po dobrym ujęciu,
11. Krótkie konsultacje ekipy,
12. Nietypowe rozwiązanie techniczne zastosowane na planie,
13. Moment „przed i po” – plan oraz gotowy kadr,
14. Naturalne, zabawne sytuacje pomiędzy ujęciami,
15. Koniec zdjęć i zwijanie planu.

TIP: jednym z najmocniejszych formatów BTS jest zestawienie „jak wyglądało to na planie → co zobaczył widz”. Najpierw pokazujemy kamerę, lampy, green screen albo niepozorny fragment lokacji, a po chwili finalne ujęcie z reklamy. Kontrast sam tworzy historię.

Największy błąd: próba robienia backstage przez głównego operatora

Na małym planie jedna osoba może oczywiście wykonać kilka dodatkowych ujęć. Przy większej produkcji pojawia się jednak problem: główny operator ma w tym czasie zupełnie inne zadanie. Kontroluje światło, kadr, ostrość, ruch kamery i przebieg właściwych zdjęć. Jeżeli ma jednocześnie pamiętać o nagrywaniu pionowych filmów telefonem albo dodatkową kamerą, backstage najczęściej powstaje tylko wtedy, gdy akurat jest na to czas.

Dlatego przy kampaniach reklamowych, większych sesjach czy produkcjach realizowanych przez agencję dobrym rozwiązaniem jest osobny operator BTS. Porusza się obok głównej ekipy, ale jej nie zastępuje i nie ingeruje w realizację. Więcej o takim modelu pracy opisujemy na stronie backstage i making of z planu zdjęciowego .

Tip & tricks: jak nagrać dobry backstage?

1. Nie próbuj dokumentować wszystkiego

Sześć godzin materiału z sześciogodzinnego planu nie jest wartościowym backstage’em. Jest materiałem wymagającym sześciu godzin oglądania. Lepiej szukać momentów zmiany: pusta przestrzeń zmienia się w plan, światło zostaje włączone, aktor wchodzi w kadr, kamera zaczyna jechać, a na monitorze pojawia się finalny efekt.

2. Nagrywaj początek procesu, nie tylko gotowy plan

Jednym z częstych błędów jest rozpoczęcie BTS dopiero wtedy, gdy wszystko jest gotowe. Tymczasem dla widza właśnie przygotowania bywają najciekawsze. Pokazanie pustej hali, a kilka godzin później kompletnej scenografii daje naturalną historię bez potrzeby pisania scenariusza.

3. Pamiętaj o pionie

Jeżeli materiał ma być wykorzystywany na Instagram Reels, TikToku czy YouTube Shorts, część ujęć warto świadomie rejestrować w formacie 9:16. Przy materiałach B2B pionowe wideo coraz mocniej funkcjonuje również na LinkedIn. Nie oznacza to jednak, że wszystko trzeba nagrywać pionowo. Do klasycznego making of, strony internetowej czy case study przyda się również 16:9. Najbardziej praktyczne jest więc zebranie obu rodzajów materiału.

4. Nagrywaj dźwięki planu

BTS nie musi być wyłącznie obrazem z podłożoną muzyką. Kliknięcie klapsa, komenda „kamera”, ruch wózka, odgłos scenografii, fragment rozmowy czy śmiech ekipy sprawiają, że widz ma poczucie obecności na planie. Kilka sekund dobrego naturalnego dźwięku potrafi zrobić dla atmosfery filmu więcej niż kolejny efekt montażowy.

5. Łap mikro-wypowiedzi zamiast organizować kolejne wywiady

Making of nie wymaga budowania osobnego stanowiska wywiadowego. Czasem wystarczy 10–20 sekund wypowiedzi:

• „Co dziś właściwie nagrywamy?”
• „Co było najtrudniejsze w tym ujęciu?”
• „Po co zbudowaliśmy tutaj tę konstrukcję?”
• „Ile czasu zajęło przygotowanie tej sceny?”
• „Na co czekamy przed kolejnym ujęciem?”

Takie odpowiedzi brzmią zwykle naturalniej niż formalna wypowiedź nagrywana już po zakończeniu produkcji.

6. Nie bój się drobnych niedoskonałości

Backstage nie powinien wyglądać jak druga wersja filmu reklamowego. Jego wartością jest właśnie możliwość zobaczenia czegoś mniej wygładzonego: chwili koncentracji, poprawki światła, powtórki ujęcia czy spontanicznej reakcji. To nie znaczy, że materiał ma być przypadkowy lub źle wykonany. Profesjonalny BTS może wyglądać naturalnie bez wyglądania amatorsko.

BTS można zaplanować jeszcze przed rozpoczęciem zdjęć

Najlepsze materiały powstają wtedy, gdy o backstage myślimy już podczas przygotowania produkcji, a nie pięć minut przed pierwszym klapsem. Przed planem warto odpowiedzieć sobie na kilka pytań:

• Gdzie materiał będzie publikowany?
• Czy potrzebujemy przede wszystkim pionowych klipów, czy również klasycznego making of?
• Czy chcemy pokazywać twarze członków ekipy?
• Czy można publikować scenografię przed premierą kampanii?
• Czy na monitorach mogą pojawić się informacje poufne?
• Czy w BTS może znaleźć się produkt przed oficjalną premierą?
• Czy potrzebujemy gotowych filmów, czy również surowych materiałów dla agencji?

TIP dla agencji: przy kampanii objętej embargo warto przygotować dwa foldery: „publikacja od razu” oraz „publikacja po premierze”. Dzięki temu social media mogą korzystać z kulis jeszcze podczas kampanii, bez ryzyka przypadkowego pokazania produktu, hasła lub scenografii przed premierą.

Czego lepiej nie pokazywać w backstage?

Naturalność nie oznacza, że kamera BTS powinna mieć dostęp do wszystkiego. Szczególnie na planach reklamowych trzeba uważać na materiały, których publikacja mogłaby stworzyć problem dla marki lub agencji.

• produkty i kampanie przed oficjalną premierą,
• dane klientów widoczne na ekranach komputerów,
• dokumenty produkcyjne i informacje finansowe,
• osoby, które nie wyraziły zgody na wykorzystanie wizerunku,
• materiały chronione NDA,
• muzykę lub obrazy, do których nie mamy praw publikacyjnych,
• prywatne rozmowy członków ekipy.

Dobrą praktyką jest ustalenie jeszcze przed zdjęciami, które strefy, osoby lub elementy produkcji nie powinny znaleźć się w materiale BTS.

Backstage z reklamy, sesji, eventu – co można z niego później zrobić?

Ten sam materiał źródłowy może zostać wykorzystany na kilka sposobów. Nie zawsze trzeba montować jeden klasyczny making of.

• 15–30 sekund: szybki Reel lub Short pokazujący atmosferę planu.
• 30–60 sekund: kulisy konkretnej sceny albo dnia zdjęciowego.
• seria 3–5 filmów: osobno scenografia, kamera, ludzie, efekt końcowy.
• Stories: krótkie materiały publikowane jeszcze podczas realizacji.
• LinkedIn: kulisy projektu z krótkim komentarzem osoby odpowiedzialnej za kampanię.
• case study: proces produkcji pokazany obok gotowego efektu.
• pełny making of: 1–3 minuty opowiadające historię powstania projektu.

Przy produkcjach nastawionych przede wszystkim na regularny short-form content lepszym rozwiązaniem może być natomiast osobna sesja nagraniowa rolek dla firmy. BTS sprawdza się najlepiej wtedy, gdy główny plan zdjęciowy już istnieje i chcemy wykorzystać go do stworzenia dodatkowych treści.

Czy warto nagrywać backstage z każdego planu?

Nie zawsze. Przy bardzo małej realizacji koszt organizacji dodatkowej ekipy może nie mieć uzasadnienia. Jeżeli jednak marka inwestuje już w reklamę, dużą produkcję filmu reklamowego, sesję fotograficzną albo wydarzenie, dodatkowy BTS może znacząco zwiększyć liczbę materiałów, które pozostaną po zakończeniu dnia zdjęciowego.

Warto więc patrzeć na backstage nie jako na „film o filmie”, ale jako osobne źródło contentu powstające przy okazji produkcji, która i tak już się odbywa.